Sağlık teknolojisi konuşmalarında "teletıp" ve "teleradyoloji" çoğu zaman birbirinin yerine kullanılır. Oysa biri diğerini kapsayan iki farklı ölçekten söz ediyoruz.
Kısa Tanımlar
Teletıp (telemedicine), sağlık hizmetinin herhangi bir bileşeninin iletişim teknolojileriyle uzaktan sunulmasıdır: video ile muayene, uzaktan hasta takibi, uzman konsültasyonu, ikinci görüş, hatta uzaktan cerrahi destek.
TeleRadyoloji ise bunun radyolojiye özgü dalıdır: tıbbi görüntülerin üretildiği yerden başka bir yere iletilerek orada yorumlanması ve raporlanmasıdır.
| Teletıp | TeleRadyoloji | |
|---|---|---|
| Kapsam | Tüm branşlar | Yalnızca radyoloji |
| Ana veri | Ses, video, ölçüm, dosya | DICOM görüntü ve rapor |
| Zamanlama | Çoğunlukla eşzamanlı | Çoğunlukla eşzamansız |
| Altyapı | Görüntülü görüşme platformu | PACS + DICOM Viewer + raporlama |
| Bant genişliği | Orta | Yüksek (tetkik başına yüzlerce MB) |
| Olgunluk | Gelişiyor | Yerleşmiş, yaygın |
TeleRadyoloji Neden Daha Olgun?
Cevap DICOM'dadır. Radyoloji, verisini onlarca yıldır tek bir uluslararası standartla üretiyor. DICOM sayesinde bir hastanede çekilen görüntü, başka bir şehirdeki radyoloğun ekranında hiçbir dönüştürme olmadan açılabiliyor. Diğer branşlarda bu ortak dil çoğu zaman yok.
Türkiye'de Yaygın Üç Model
Nöbet desteği
Küçük hastanelerde gece ve hafta sonu radyolog bulundurmak ekonomik değildir. Acil tetkikler merkezî bir havuza düşer ve nöbetçi radyolog tarafından raporlanır.
Merkezî raporlama havuzu
Zincir hastane veya devlet hastanesi grupları, tüm tetkikleri ortak bir kuyrukta toplar; iş yükü radyologlar arasında uzmanlığa göre dağıtılır. Uzaktan raporlamanın avantajlarını ayrı bir yazıda ele almıştık.
Alt uzmanlık konsültasyonu
Nöroradyoloji, pediatrik radyoloji veya meme görüntüleme gibi alanlarda ikinci görüş, kurum dışındaki uzmandan alınır.
Teknik Gereksinimler
- Bant genişliği: Tek bir BT anjiyografi tetkiki 500 MB'ı geçebilir. İlk kesitin hemen açıldığı akış (streaming) mimarisi, bekleme süresini belirleyen asıl unsurdur.
- Görüntüleyici: Uzaktaki hekimin bilgisayarına kurulum yapılamayacağı için tarayıcı tabanlı viewer neredeyse zorunludur.
- Kimlik ve yetki: Her hekim yalnızca kendisine atanmış tetkikleri görebilmeli, tüm erişimler kayıt altına alınmalıdır.
- Görüntü kalitesi: Tanısal amaçlı ekran kalibrasyonu uzak uçta da sağlanmalıdır.
- Rapor akışı: Onaylanan rapor, kaynağı olan hastanenin sistemine HL7 ile otomatik dönmelidir.
Mevzuat Tarafı
Uzaktan sunulan hizmette hasta verisi kurum dışına çıktığı için KVKK yükümlülükleri artar: aktarım şifrelenmeli, erişim iz kaydı tutulmalı, hizmet alan ve veren kurum arasında veri işleme sözleşmesi bulunmalıdır. Raporun hukuki sorumluluğunun kimde olduğu da sözleşmede açıkça tanımlanmalıdır.
SelfDICOM, merkezî raporlama havuzu, rol bazlı yetkilendirme ve tarayıcıdan çalışan viewer'ı ile teleradyoloji kurgularını uçtan uca destekler.
Kurumunuz için teleradyoloji modeli tasarlamak isterseniz bizimle iletişime geçin.
