DICOM (Digital Imaging and Communications in Medicine), tıbbi görüntülerin üretilmesi, saklanması, iletilmesi ve görüntülenmesi için kullanılan uluslararası standarttır. CT, MR, ultrason, mamografi ve dijital röntgen gibi tüm modaliteler görüntülerini DICOM formatında üretir.
Neden DICOM?
DICOM sadece bir görüntü formatı değildir; aynı zamanda cihazlar arasındaki iletişim protokolünü de tanımlar. Bir görüntü dosyası, hasta bilgileri, çekim parametreleri ve cihaz verilerini tek bir yapıda barındırır.
- Farklı üreticilerin cihazları arasında uyumluluk
- Hasta güvenliği için standart meta veri
- PACS ile kesintisiz arşivleme ve paylaşım
DICOM ve PACS İlişkisi
PACS (Picture Archiving and Communication System), DICOM görüntülerini merkezî olarak depolayan ve dağıtan sistemdir. SelfDICOM, standartlara tam uyumlu DICOM Server ve PACS çözümüyle tüm modalitelerinizi tek çatı altında toplar.
SelfDICOM, C-STORE, C-FIND, C-MOVE ve WADO servisleriyle uçtan uca DICOM uyumluluğu sağlar.
Bir DICOM Dosyası Neler Taşır?
DICOM dosyası iki kısımdan oluşur: piksel verisi ve onu tarif eden etiketler (tags). Her etiketin grup ve eleman numarasından oluşan bir adresi vardır ve bu adres dünyanın her yerinde aynıdır.
| Etiket | Alan | Örnek |
|---|---|---|
| (0010,0010) | Hasta adı | YILMAZ^AYSE |
| (0008,0060) | Modalite | CT |
| (0008,0020) | Çekim tarihi | 20260715 |
| (0020,000D) | Study Instance UID | 1.2.840... |
| (0028,0010) | Satır sayısı | 512 |
Bu yapı sayesinde görüntü, hangi cihaza veya yazılıma giderse gitsin kendini tanıtabilir. Ayrı bir açıklama dosyasına ihtiyaç duyulmaz.
Dört Katmanlı Veri Hiyerarşisi
- Patient (Hasta): Kişinin kendisi
- Study (Çalışma): Tek bir tetkik oturumu — örneğin "kontrastlı batın BT"
- Series (Seri): Oturum içindeki her ayrı çekim — kontrastsız faz, arteriyel faz vb.
- Instance (Örnek): Tek bir kesit ya da kare
Her katmanın dünya çapında benzersiz bir UID'si vardır. Arşivde bir görüntünün asla karışmamasının sebebi budur.
Temel DICOM Servisleri
- C-STORE: Görüntüyü gönderir ve arşive yazdırır
- C-FIND: Arşivde hasta veya tetkik arar
- C-MOVE / C-GET: Bulunan görüntüyü talep eden tarafa aktarır
- C-ECHO: Bağlantı testi yapar (DICOM'un "ping"i)
- MWL: Cihaza günün hasta listesini sunar
Bu servisler hastane ağı içinde çalışmak üzere tasarlanmıştır. Web ve mobil erişim için standardın modern uzantısı olan DICOMweb servisleri kullanılır.
Sık Sorulanlar
DICOM dosyası nasıl açılır?
Standart görüntü görüntüleyicileri DICOM açamaz; özel bir DICOM Viewer gerekir. Tarayıcı tabanlı görüntüleyiciler kurulum gerektirmediği için en pratik yoldur. Doğru viewer seçimi için ayrı bir rehberimiz var.
DICOM ile JPEG farkı nedir?
JPEG yalnızca görüntü taşır. DICOM ise görüntünün yanında hasta kimliği, çekim parametreleri, cihaz bilgisi ve ölçüm için gereken kalibrasyon verisini de taşır. Bir BT görüntüsünde Hounsfield değeri ölçebilmenizin sebebi bu ek veridir.
DICOM görüntüleri sıkıştırılabilir mi?
Evet. Kayıpsız (JPEG-LS, JPEG 2000 lossless) ve kayıplı sıkıştırma desteklenir. Tanısal amaçlı arşivlemede kayıpsız yöntemler tercih edilir.
