WADO (Web Access to DICOM Objects), DICOM görüntülerine standart HTTP/HTTPS protokolü üzerinden erişimi sağlayan servistir. Böylece görüntüler herhangi bir tarayıcıda, ek yazılım kurmadan açılabilir.
DICOMweb Servisleri
- WADO-URI: Tekil görüntüye URL ile erişim
- WADO-RS: RESTful servis ile çalışma/seri/görüntü indirme
- QIDO-RS: Görüntü sorgulama (query)
- STOW-RS: Görüntü gönderme (store)
Zero-Footprint Viewer
SelfDICOM Web Viewer, DICOMweb servislerini kullanarak sıfır kurulumla çalışır. Radyolog veya klinisyen; masaüstü, tablet ya da telefondan görüntülere anında ulaşır.
Bu yaklaşım, teleradyoloji ve konsültasyon süreçlerini de kökten kolaylaştırır.
WADO-URI ve WADO-RS Farkı
İki servis de "görüntüyü web üzerinden getir" işini yapar, ancak yaklaşımları farklıdır.
| WADO-URI | WADO-RS | |
|---|---|---|
| Yaş | Daha eski | Güncel |
| Çağrı biçimi | Sorgu parametreleri | REST kaynak yolu |
| Tipik çıktı | Tek görüntü (JPEG) | DICOM nesnesi, meta veri, kare |
| Toplu getirme | Zayıf | Güçlü |
| Kullanım | Hızlı önizleme | Tam tanısal viewer |
Pratikte WADO-URI hızlı bir küçük resim göstermek, WADO-RS ise tanısal görüntüleme yapmak için kullanılır. Servislerin tamamına dair ayrıntılı anlatımı DICOMweb rehberimizde bulabilirsiniz.
Nerelerde İşe Yarar?
- Hasta paylaşımı: CD yazmak yerine süreli ve şifreli bir bağlantı üretilir.
- Dış hekim erişimi: Kurum ağına dahil olmayan hekim, tarayıcıdan görüntüye ulaşır.
- Mobil nöbet: Telefondan ilk değerlendirme yapılabilir.
- Yapay zekâ entegrasyonu: Analiz servisleri görüntüyü HTTP ile çeker, sonucu
STOW-RSile geri yazar. - HIS/RIS içine gömme: Hasta dosyasındaki bir bağlantı görüntüyü doğrudan açar.
Güvenlik: Kolay Erişim Açık Erişim Değildir
Görüntüyü web'e taşımak, onu herkese açmak anlamına gelmemelidir:
- Tüm trafik TLS ile şifrelenmelidir.
- Bağlantılar süreli olmalı, süresi dolunca erişim kapanmalıdır.
- Yetki denetimi çalışma bazında, sunucu tarafında yapılmalıdır.
- Her erişim kim/ne zaman bilgisiyle iz kaydına yazılmalıdır — KVKK bunu zorunlu kılar.
- Dışarı paylaşımda anonimleştirme profili uygulanmalıdır.
Performans İpucu
Bir web viewer'ın hızlı hissettirmesi, toplam veriyi hızlı indirmesinden değil, doğru sırayla indirmesinden gelir: önce meta veri, sonra görünen kesit, ardından komşu kesitler. Bu yaklaşım 800 MB'lık bir BT anjiyografi tetkikinde bile ilk görüntünün saniyeler içinde açılmasını sağlar.
